Hàng năm, vào ngày sinh 28/2 và ngày tưởng niệm anh Sơn 1/4 thì Ông xã mình đều lên bài về nhạc Trịnh. Năm nay cũng không ngoại lệ. Hà đăng đôi dòng cảm nhận của Ông xã mình về nhạc Trịnh và những ca sĩ hát nhạc Trịnh.
Chỉ là ý kiến cá nhân thôi nhé, khen chê tùy tâm.
Hà&Tb. T6.27.2.2026.
✍️
Trong đêm nhạc tưởng niệm Trịnh Công Sơn vào tháng 7/2001, nhà thơ Đỗ Trung Quân phát biểu với bạn bè: “Người hát nhạc ông Sơn hay nhất là… chính ông Sơn”.
Đúng vậy, Trịnh Công Sơn đã từng là một mẫu singer/songwriter thuyết phục khi anh còn trẻ, và ngay cả khi đã yếu sức, anh vẫn hát mẫu cho Mỹ Lệ hay Quang Dũng nghe khi tập bài cho họ. Song, trường hợp Trịnh Công Sơn khác Trần Tiến: trừ vài bài cá biệt, hầu hết nhạc Trần Tiến không dành cho ca sĩ, mà chỉ có ý nghĩa hoặc có duyên khi chính Trần Tiến hát.
Nhạc Trịnh rất phổ thông, được nhiều thế hệ ca sĩ tìm đến như một cuộc thử sức hoặc khẳng định đẳng cấp, và cũng đã có nhiều trường hợp thành công.
Anh Sơn từng nói, “Ai hát nhạc mình cũng hay, ca sĩ Sài Gòn thì hồn nhiên, ca sĩ Hà Nội thì khéo léo.” Chắc đấy cũng chỉ là nói cho đẹp lòng mọi người, còn thì trong thâm tâm, Trịnh Công Sơn chỉ muốn gửi những bài hát của anh cho giọng chị Khánh Ly và Trịnh Vĩnh Trinh. Các bạn cùng Tb tìm hiểu vì sao nhé.
✍️
Trước tiên xét về mặt phát âm. Ca từ Trịnh Công Sơn, khi đặt vào giai điệu, thường bị ép vào cách phát âm của người Huế, chẳng hạn “mọi mệt” (trong Một Cõi Đi Về) “biện nhớ tên em” (Biển Nhớ), “bọ mặc con đường” (Em Đi Bỏ Mặc Con Đường), và chính nhờ cách phát âm giọng Bắc (mà không quá Bắc!) của chị Khánh Ly mà những âm tiết ấy trở nên rõ nghĩa và duyên dáng hơn.
Vĩnh Trinh từng rất khâm phục “dấu hỏi của chị Khánh Ly” là thế. Tiếp đến, âm sắc giọng chị Khánh Ly nghe như những dây cao của đàn cello, bồi âm đầy đặn, khoảng giọng nào cũng vang đều, rất thích hợp với lối hát kể chuyện vốn rất cần để thể hiện ca khúc Trịnh Công Sơn.
Còn một điều nữa, quan trọng nhất, mà cũng khó gọi tên nhất, là một “không khí Trịnh”. Có thể nhận ra không khí ấy nếu bạn là người từng nghe chị Khánh Ly hát từ tình ca đến phản chiến ca vào cuối thập niên 70: một thứ không khí đô thị đặc trưng, với đầy đủ những cảm giác thời bất ổn, nào cái chết, nào hy vọng, nào hiện sinh, nào đời sống phố xá và cafe. Tất cả những hình ảnh, những ảo tưởng, những cảm giác Sài Gòn thời ấy tuôn ra từ giọng chị Khánh Ly, thứ giọng rã rời không cố ý, thứ giọng nhừa nhựa đầy thể tính (sensation), thứ giọng ma mị không có kẻ kế nghiệp.
Khánh Ly với Biển nhớ.
Vĩnh Trinh có lợi thế là em gái anh Sơn. Khi chị Khánh Ly ở Úc xa xôi, thì chính Trinh là người thay chỗ, ít nhất cũng ở ý nghĩa tinh thần. Trinh thuộc nhạc anh mình là thông qua những bản thu của chị Khánh Ly (tất nhiên!), thêm một ít nhạc mới do chính Trịnh Công Sơn dựng cho. Trinh hát thật thà, có lúc hơi ngây ngô, và chỉ một màu. Bù lại, Trinh phát âm dễ chịu, làn hơi đầy và hát hết mình (lại dĩ nhiên!). Tuy nhiên nhiều khi Trinh khép hàm răng hơi chặt nên có tiếng rít gió, nghe rợn và lạnh, ví dụ: Ru em..., Ru khi..., Ru trên... (Người quen nhận ra giọng Trinh cũng qua cách nhả âm đặc trưng này của Trinh).
Trịnh Vĩnh Trinh với Ru tình.
Hồng Nhung với chất giọng salon đầy kỹ thuật của mình đã làm mới một số ca khúc khó hát của Trịnh Công Sơn, như Ru Tình hay Rồi Như Đá Ngây Ngô. Cần ghi công Hồng Nhung ở điều ấy. Bởi chị Khánh Ly không có khả năng hát những bài có tiết tấu khó, đặc biệt là những thể nghiệm blues và jazz của anh Sơn. Với những bài “kinh điển”, Nhung không làm quên được tên tuổi Khánh Ly, mặc cho những nỗ lực “ngây ngô hóa” hay biến báo tiết tấu bất thường. Trần Thu Hà cũng rất đáng hoan nghênh trong những bài cần xử lý khéo, như Cho Đời Chút Ơn hay Còn Tuổi Nào Cho Em.
Về Thanh Lam... Hồi 2004 - 2005 Tb có ngồi nghe Lam và Bống hát nhạc Trịnh cùng một số Ca sĩ trẻ như Lệ Quyên, Mỹ Dung... Nghe được nửa bài mình đã bịt tai lắc đầu ngao ngán "Lam định phá Trịnh ư!?", Thanh Lam hoàn toàn làm hỏng nhạc Trịnh. Nói thế không phải vì nhạc Trịnh là một thách đố ghê gớm hay vì Lam hạn chế khả năng. Mà chính vì lý do Tb đã phân tích ở phần Khánh Ly_ Lam không diễn đạt được những tâm cảm đô thị miền Nam đặc trưng, và Lam cũng không làm nổi điều cần làm là quên mình đi. Lam hát lồ lộ một Lam, tức là không còn thấy bóng Trịnh đâu nữa.
 |
| Tb cùng Vk Ck anh Giang chị Thành chủ Cty Vàng bạc Đá Quý Phú Quý (2 vị bên trái ảnh). Trên sàn vũ nhạc. |
 |
| Lệ Quyên hát Trịnh trong dịp sn Kim Khánh (Váy xanh) do Tb tổ chức tại Fashion Club. Quyên lúc mới lớn trông thô và tồ. Chị gái Quyên là nhân viên trong vp của Tb). |
✍️
Mỹ Linh hát tốt ở những ballad tự sự, đặc biệt trong album do Đức Trí hòa âm năm 1998. Mỹ Lệ hát nhiều, thuộc nhiều nhưng còn thiếu cái duyên để nhập nhạc Trịnh, và để nhập duyên ấy cho người nghe. Lô Thủy cũng vậy, chất giọng được nhưng thiếu chút hồn đồng điệu tương thông nên nghe khô và không tình như ca từ của nhạc Trịnh.
Tuấn Ngọc hát nhạc Trịnh Công Sơn rất khác thường, và phần lớn là không hay, Duy có một đôi bài hợp với sự khác thường ấy, tạm gọi là một mối đồng cảm khó giải thích, như Như Một Lời Chia Tay chẳng hạn, thì Tuấn Ngọc xuất sắc.
Mỹ Tâm hát Trịnh cũng còn nhạt, đặc biệt là ở Đêm Thấy Ta Là Thác Đổ, bài mà Mỹ Linh đã hát rất tuyệt. Tâm hát được Chuyện Đóa Quỳnh Hương, bài được xem như ít chất Trịnh nhất.
Quang Dũng là hiện tượng đam mê nhạc Trịnh hiếm thấy, và đáng trân trọng. Dũng phát âm không đẹp, nên ca từ Trịnh Công Sơn giảm hiệu quả, tuy mọi người dường như sẵn sàng châm chước điều này. Thật may cho Dũng!
Có một điều cần nói thêm, là nhiều dự định đổi mới nhạc Trịnh lẽ ra khả thi, và có thể thú vị, thành công, lại bị sức cản từ chính những người yêu Trịnh. Trong họ, nhạc Trịnh là phải mộc, phải nhiều guitar, phải hòa thanh đơn giản, phải có nền tiết tấu ổn định và dễ hát. Trong họ, Trịnh đã bị đóng khung. Thế thì rất khó cho những người trẻ mong gây một không khí hoàn toàn khác lạ. Chẳng lẽ cứ phải ngồi chờ một giọng giống hệt Khánh Ly sao...!? Tôi tin rằng, nếu còn sinh thời, Trịnh Công Sơn sẵn sàng ủng hộ những cuộc đổi mới nhạc anh.
Tb còn nhớ rõ câu trả lời ý nhị của anh Sơn trên Sóng Nhạc trong một cuộc phỏng vấn tại tư gia, lúc phóng viên hỏi anh cảm thấy thế nào khi nghe các ca sĩ trẻ ngày nay hát nhạc Trịnh : “...Có lẽ mỗi người đang hát theo cách hiểu riêng của họ. Đó cũng là điều thú vị khi nỗi lòng của một người được thể hiện qua những cảm nhận của nhiều người và điều đó càng làm cho âm nhạc của tôi thêm phong phú trong lòng công chúng. Đối với những ca sĩ trẻ thì thường phải giảng giải cho họ về nhiều điều, nhưng cũng chỉ có thể giải thích cho những người hiểu được mà thôi…”
Thế giới của những người yêu thích Trịnh và hát nhạc Trịnh là thế đó.
✍️🎤✍️
